Cơ chế tác dụng thuốc gây mê khi đưa vào cơ thể

Tác giả: adminquantri

Người ta đã nghiên cứu về cơ chế tác dụng thuốc gây mê khi đưa vào cơ thể và có rất nhiều kết luận. Tuy nhiên, vẫn chưa có kết luận nào thuyết phục nhất, chỉ có lý giải của Meyer và Overton được cho là thuyết phục nhất về cơ chế này. Hãy cùng Pilmed tìm hiểu về cơ chế tác dụng của thuốc gây mê theo lý giải của Meyer và Overton bên dưới đây.

Các dạng thuốc gây mê phổ biến

Cơ chế tác dụng thuốc gây mê

Trong y học, các bác sĩ thường sử dụng thuốc mê để gây mê bệnh nhân trước khi phẫu thuật để quá trình phẫu thuật diễn ra thuận lợi. Ngoài ra, thuốc mê còn được dùng để giảm đau cho những bệnh nhân bị chấn thương hay mắc các căn bệnh như ung thư. Thuốc mê còn được sử dụng nhiều trong các bệnh viện thần kinh để an thần cho bệnh nhân khi xuất hiện các biểu hiện bất thường. 

Thuốc mê được điều chế từ các hoạt chất có tác dụng ức chế hệ thần kinh trung ương có phục hồi khi được sử dụng ở liều lượng nhất định. Thuốc mê sẽ có tác dụng làm cho bệnh nhân tạm thời mất đi ý thức, cảm giác và những phản xạ của cơ thể nhưng vẫn duy trì được chức năng hô hấp, tuần hoàn và bài tiết,…

Cơ thể bệnh nhân sẽ an toàn và dần hồi phục lại nếu lượng thuốc mê sử dụng vừa đủ, nhưng nếu dùng với liều lượng cao vượt mức quy định sẽ gây nên những phản ứng xấu ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người bệnh.

Cơ chế tác dụng thuốc gây mê

Thuốc mê có 2 dạng chính là:

  • Thuốc mê đường hô hấp: Thuốc mê dạng này thuộc thể khí hoặc thể lỏng có tính dễ bốc hơi. Thuốc mê này được đưa vào cơ thể thông qua đường hô hấp, bệnh nhân sẽ hít hơi thuốc vào mũi và thuốc sẽ di chuyển qua phế nang sau đó vào máu. 
  • Thuốc mê đường tĩnh mạch: Các bác sĩ sẽ tiêm thuốc mê vào máu bệnh nhân thông qua các tĩnh mạch trên cánh tay. Thuốc mê đường tĩnh mạch gồm các nhóm barbituric, benzodiazepin, ức chế thần kinh (beuroleptic), nhóm gây ngủ (hynotic).

Cơ chế tác dụng của thuốc mê

Cơ chế tác dụng thuốc gây mê

Khi thuốc mê vào trong máu nó sẽ được dẫn truyền đến hệ thần kinh trung ương. Khi đến hệ thần kinh trung ương trên não, thuốc mê sẽ gây tác dụng ức chế từ vỏ não đến vùng dưới vỏ não sau đó đến tủy sống và làm mất ý thức, ức chế thần kinh vận động gây nên tình trạng hôn mê sâu cho bệnh nhân. 

Đã có không ít các công trình nghiên cứu và đưa ra những lý giải về cơ chế tác dụng thuốc gây mê nhưng vẫn chưa có lý giải nào hoàn toàn thuyết phục về cơ chế này. Phần lớn người ta chỉ có thể lý giải được hiện tượng dựa theo các dữ kiện hóa học, vật lý, sinh hóa thần kinh.

Sau đây, chúng ta hãy cùng tham khảo lý giải về cơ chế tác dụng thuốc gây mê được nhiều người chú ý nhất của 2 nhà nghiên cứu Meyer (1899) và Overton (1901):

– Cơ chế lý hóa: 2 nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng hiệu lực và đặc tính gây mê sẽ có sự liên kết chặt chẽ với tính hòa tan trong lipid của thuốc mê. Từ đó, tính chất gây mê sẽ liên quan đến tính hòa tan của thuốc mê trong màn sinh học. 

Thuốc mê khi vào cơ thể, nó sẽ làm căng các màng sinh học cho việc dẫn truyền thần kinh tại nơi tiếp hợp của não bị ảnh hưởng và làm cho bệnh nhân bị mất đi ý thức, phản xạ và hôn mê sâu.

– Cơ chế sinh lý, sinh hóa thần kinh: Thuốc mê mặc dù có tác dùng ngăn cản sự dẫn truyền thần kinh tại những nơi tiếp hợp. Tuy nhiên, người ta vẫn chưa thể xác định vị trí chính xác của nó diễn ra trước hay sau nơi tiếp hợp. 

Nếu nó diễn ra trước nơi tiếp hợp thì nguyên nhân chính là do sự giảm phóng thích các acetylcholin hoặc do tác dụng ức chế các acetylcholin của axit gamma aminobutyric. 

Nếu nó được diễn ra sau nơi tiếp hợp thì nguyên nhân là do giảm sự nhạy cảm đối với các acetylcholin hoặc làm tăng sự phân cực của màng sau nơi tiếp hợp.

Họ cũng chỉ ra rằng, thuốc mê còn tác động lên các ty lạp thể, làm giảm đi sự hấp thu Ca++ nội bào, phóng thích chất dẫn truyền thần kinh và làm mất đi sự ổn định của các màng sau nơi tiếp hợp. Chính điều này sẽ làm cho việc dẫn truyền thần kinh nơi tiếp hợp bị giảm và giảm luôn chức năng của thần kinh trung ương trên não bộ.

Các giai đoạn hôn mê khi sử dụng thuốc mê

cơ chế tác dụng thuốc gây mê

Dựa theo những nghiên cứu về cơ chế tác dụng thuốc gây mê, người ta rút ra được kết luận về các giai đoạn của thuốc gây mê gây nên với cơ thể người như sau:

  • Giai đoạn giảm đau: Giai đoạn này thuốc mê sẽ bắt đầu phát huy tác dụng, bệnh nhân vẫn còn tỉnh táo nhưng dần cảm thấy buồn ngủ, cảm giác đau trên cơ thể cũng dịu đi. 
  • Giai đoạn kích thích: Khi đến giai đoạn này, bệnh nhân sẽ mất đi ý thức, não bộ cũng bị ức chế làm cho người bệnh rơi vào trạng thái kích động, hung hãn, thậm chí xuất hiện các biểu hiện nôn ói, tiết nước bọt và giãy giụa. 
  • Giai đoạn phẫu thuật: Đến giai đoạn này, bệnh nhân đã rơi vào trạng thái hôn mê hoàn toàn, mất đi các phản xạ tự nhiên trên cơ thể. Hô hấp vẫn được diễn ra bình thường, mắt ngừng cử động, mi mắt đóng lại và hô hấp cũng bắt đầu nông dần. 
  • Giai đoạn liệt hành tủy: Thuốc mê bắt đầu gây tác dụng ức chế hô hấp và vận mạch ở hành tủy làm cho bệnh nhân ngừng thở, tim ngừng đập. Bệnh nhân có thể tử vong khoảng 3-4 phút sau đó.

Thuốc mê nếu đưa vào cơ thể với liều lượng vượt quá mức cho phép sẽ gây nên những nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, tính mạng của bệnh nhân theo 4 giai đoạn tác động bên trên. 

Nhưng nếu liều lượng sử dụng thuốc mê của bệnh nhân được dùng ở mức vừa phải thì khi thuốc hết tác dụng, quá trình ức chế não bộ của thuốc sẽ dừng lại và các chức năng khác trong cơ thể sẽ dần được phục hồi, bệnh nhân cũng dần tỉnh lại.

Trên đây là cơ chế tác dụng thuốc gây mê và một số thông tin liên quan đến tác dụng của loại thuốc này. Hi vọng những thông tin mà Pilmed đã chia sẻ tại đây sẽ giúp bạn có thêm kiến thức hữu ích về thuốc mê để phục vụ cho việc học tập của các bạn sinh viên y dược.

Theo thông tin tổng hợp từ Pilmed

Thông tin liên hệ:

Địa chỉ: Số 9, đường 22, phường Linh Đông, khu phố 7, Quận Thủ Đức, HCM

SĐT: 0896484534 

Mail: info.pilmed@gmail.com

Website: https://pilmed.org/

Chỉ đường : https://g.page/pilmedsuckhoecongdong?share

Ngày đăng: 12 Tháng Sáu, 2020 - Cập nhật lúc: 31 Tháng Bảy, 2020
0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments

CHUYÊN GIA TƯ VẤN


0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x